Berichten

Provocatief coachen voor dummies – een minicursus!

Wil je ook ‘advokaat van de duivel’ leren spelen terwijl je aan de kant van de engelen staat?

Al spelend en liefdevol plagend de innerlijke wijsheid van je coachees aanspreken?

Een mega-effectieve coach-methode leren waar je oud mee kunt worden?

Zo ja, lees dan vooral verder, want hieronder krijg je een minicursus provocatief coachen.

Onlangs sprak ik een jonge man bij wie de testosteron zowat uit zijn oren kwam… een uitgelezen kans voor een provocatief gesprekje!

Casus: ‘de voetbalfan met de boze vrouw’

Coach: Je weet dat ik provocatief werk?

Coachee: Ja, dat heb ik gelezen, ja. Iemand heeft me dat aangeraden… Maar ik heb eigenlijk geen idee wat het inhoudt…

Coach: Ok, ik zal het kort uitleggen. Ik ga je uitdagen en plagen met als doel om je eigen kracht en wijsheid aan te spreken… Het kan best zijn dat je boos wordt of in de war raakt… en dat is wat mij betreft prima… En wat er ook gebeurt, onthoud alsjeblieft dat ik aan jouw kant sta… Ga je hiermee akkoord?

Coachee: Is goed, verras me maar!

Coach: Vertel eens wat kan ik voor je doen?

Coachee: Eh… ja, mijn partner vindt dus dat ik niet goed luister.

Coach: Je partner vind dat je niet goed luistert…. Nou en? Wat is daar mis mee? Dat is wat partners doen! Die kletsen de oren van je hoofd, terwijl jij naar de wedstrijd probeert te kijken en dan vinden ze het raar als je niet luistert…

Coachee: Ja, zo gaat het wel ongeveer, ja!

Coach: Precies, dus wat is nou eigenlijk het probleem?

Coachee: Nou, ze dreigt met een echtscheiding en ik wil haar niet kwijt! Dus ik zal toch beter moeten leren luisteren…

Coach: Weet je, wij mannen zijn helemaal niet gemaakt om te luisteren… daar heb je ‘vriendinnen’ voor! Wij zijn gemaakt om te jagen en om te focussen, bijvoorbeeld op een voetbalwedstrijd! Jij kunt gewoon heel goed focussen! Daar zou je meer mee moeten doen…

Coachee: Yeah right! Nou, op haar geklets kan ik anders helemaal niet zo goed focussen! Ze blaat maar door over de meest onbenullige dingen en ik vind het gewoon moeilijk om mijn aandacht er bij te houden…

Coach: Waarschijnlijk heb jij gewoon geen goede luister-genen. Je oren doen het wel, maar jij reageert alleen op sportcommentaar en op geritsel in het struikgewas…

Coachee: Wat een onzin! Nee, ik wil gewoon leren om actief te luisteren!

Coach: Actief luisteren? Nou, dan weet ik wel wat! (De coach springt op en doet voor) Je loopt gewoon héél actief, sluipend door het huis. Klaar voor de jacht of de aanval. Dan denkt je brein: ‘dit gaat goed!’ en ondertussen probeer je een heel klein beetje naar haar te luisteren…’

Coachee lacht en zegt: Tsjonge jonge, je hebt wel fantasie, jij! Nee, misschien moet ik wel op cursus of zo… Een vriend van me had het laatst over geweldloze communicatie… Heb jij daar ervaring mee?

Ok, tot zover de mini demo…

Wat is hier nou eigenlijk gebeurd?

Je zou het misschien niet zeggen, maar ik heb gewoon netjes de 7 stappen van de Provocatieve Starterkit doorlopen, zoals ik die jaren geleden geleerd heb van Jaap Hollander, Jeffrey Wijnberg en de in 2013 overleden grootmeester zelf: Frank Farrelly (may he laugh and rest in peace).

Hier komen ze:

Allereerst: Zorg voor de juiste basishouding
1. Bied een positief, veilig kader aan.
2. Maak gebruik van de 1e indruk
3. Check: hoe presenteert iemand zijn probleem?
4. Indien nodig: maak het probleem intern
5. Denk het probleem om naar een gave!
6. Geef absurde verklaringen
7. Geef absurde oplossingen

Zullen we het gesprekje eens ontleden? Dan leg ik meteen de stappen uit!

Stap 0. De basishouding

Ontwikkel in je zelf eerst die bijzondere basishouding bestaande uit warm contact, humor en uitdaging. Als één van de drie ontbreekt, dan is het geen provocatieve coaching. Ga dus eens na welke je al makkelijk afgaat en welke je eventueel nog verder kunt ontwikkelen of oproepen bij jezelf. Het helpt trouwens ook enorm als je vertrouwen hebt in de (veer)kracht en innerlijke wijsheid van je coachee!

Stap 1: Bied een positief, veilig kader aan

Als de cliënt nog niet weet wat provocatief coachen inhoudt, dan helpt het jullie beiden enorm als je een positief en veilig kader aanbrengt. Dat geeft jou meer vrijheid en je coachee kan beter duiden wat er gebeurt en dat helpt!

Je doet dit simpelweg door in je eigen woorden uit te leggen wat het inhoudt, wat de coachee kan verwachten en vervolgens vraag je om instemming.

Stap 2: Maak bewust gebruik van de 1e indruk

De eerste indruk geeft je al een enorme hoeveelheid informatie. Vaak slaan we die onbewust op en doen we er te weinig mee. Een provocatieve coach probeert hier bewust gebruik van te maken door te testen of zijn hypothese klopt.

In dit geval valt op: Coachee gaf een stevige handdruk, is opvallend gespierd, zwaar behaard, laat onrust in de benen zien en kijkt wat schichtig om zich heen. Ook hing er aan de spiegel van zijn auto een Feijenoord sjaaltje…

Associaties van de coach: deze man zou het in de prehistorie waarschijnlijk niet slecht doen! En hij is vast een voetbalfan!

Stap 3: Check – hoe presenteert iemand zijn probleem?

Elk probleem kan op diverse manieren gepresenteerd worden: bijvoorbeeld intern (verantwoordelijkheid nemend), of extern (verantwoordelijkheid afschuivend). In dit geval zegt coachee dit:

‘Eh… ja, mijn partner vindt dus eh… dat ik niet goed luister’

Conclusie: probleem wordt extern geformuleerd. Hij had immers ook kunnen zeggen: ‘ik wil graag beter leren luisteren naar mijn partner.

Stap 4: (Indien nodig) maak het probleem intern

Door het externe probleem niet zomaar te accepteren kun je zorgen dat het intern wordt, dus dat iemand verantwoordelijkheid gaat nemen voor zijn eigen aandeel. Hier zie je nogmaals hoe de coach dat doet:

Coach: Je partner vind dat je niet goed luistert… ‘Nou en? Wat is daar mis mee? Dat is wat partners doen! Die kletsen de oren van je hoofd, terwijl jij naar de wedstrijd probeert te kijken!

Coachee: Ja, zo gaat het wel ongeveer, ja!

Coach: Precies, dus wat is nou eigenlijk het probleem?

Coachee: Ze dreigt met een echtscheiding en ik wil haar niet kwijt! Dus ik zal toch beter moeten leren luisteren…

NB: Nu is het probleem intern en kan het uitdagen beginnen!

Stap 5. Denk het probleem om naar een gave!

Provocatief & creatiefHerkader het probleem in iets positiefs: maak er een gave van! En stimuleer dat de cliënt het probleem accepteert of beter nog: het vaker, groter of meer gaat doen!

Coach: Weet je, wij mannen zijn helemaal niet gemaakt om te luisteren… daar heb je ‘vriendinnen’ voor! Wij zijn gemaakt om te jagen en om te focussen, bijvoorbeeld op een voetbalwedstrijd! Jij kunt gewoon heel goed focussen! Daar zou je meer mee moeten doen.

Stap 6. Absurde verklaringen

Soms vragen cliënten om een verklaring. De provocatieve coach weet dat verklaringen geen enkele garantie geven dat de coachee gaat veranderen. Sterker nog; heel vaak betekent het zoeken naar verklaringen uitstel van executie. Daarom gelooft de provocatieve coach: verklaringen kun je krijgen, maar alléén absurde verklaringen!

Coach: Waarschijnlijk heb jij gewoon geen goede luister-genen. Je oren doen het wel, maar jij reageert alleen op geritsel in het struikgewas…

Coachee: Wat een onzin! Nee, ik wil gewoon leren om actief te luisteren!
Zie je hoe de motivatie van de coachee toeneemt?

Stap 7. Absurde oplossingen

En soms vragen cliënten om een oplossing. Net als de oplossingsgerichte coach weet de provocatieve coach dat oplossingen waar de coachee zelf mee komt véél meer waard zijn. Daarom geldt ook hier: oplossingen kun je krijgen, maar alleen absurde! NB: hierbij doet zich vaak het brainstorm-effect voor. Door jouw absurde interventies ontdekt de coachee soms zomaar een briljant en creatief idee.

Hier zie je hoe de coach dat deed:

Coach: Actief luisteren? Nou, dan weet ik wel wat! De coach springt op en doet voor: Je loopt gewoon heel actief, sluipend door het huis. Klaar voor de jacht of de aanval.

Dan denkt je brein: ‘dit gaat goed!’ en ondertussen probeer je een heel klein beetje naar haar te luisteren…’

Coachee: Tsjonge jonge, je hebt wel fantasie, jij! Nee, misschien moet ik wel op cursus of zo… Een vriend van me had het laatst over geweldloze communicatie… Heb jij daar ervaring mee?

Hoe ging dit verder?

Een cursus geweldloze communicatie… geen slecht idee van de coachee toch? Dit zou zo maar eens kunnen gaan werken! Omdat ik nog contact heb met deze coachee kan ik zeggen: het heeft ook gewerkt. Hij is de cursus daadwerkelijk gaan doen en vond het wel wat soft, maar zijn vrouw is er erg blij mee!

Vond je deze blog leuk en / of nuttig? Please share met de buttons hieronder of laat een comment achter. Ik lees graag je provocatieve ervaringen!

(Fotoverantwoording: 123RF)

Durf jij al te coachen met humor? 10 tips!

Huh? Coachen met humor? Moet ik dan moppen gaan vertellen aan mijn coachee?

Nou, nee, dat lijkt me niet. De meeste moppen zijn überhaupt niet echt grappig.

Waar gaat dit dan over?

Nou, je hebt vast weleens een goed gesprek met een vriend(in) gehad waarin deze jou met humor een spiegel voorhield? En waardoor je iets inzag dat heel bevrijdend was?

Ik heb ook zo’n vriend. En die vriend weet dat ik een beetje te veel boeken koop. Soms als ik met hem praat over dingen waarmee ik zit, zegt hij plagend: Goh, is daar niet een leuk boekje over?

Heel irritant natuurlijk, maar wat is zijn boodschap aan mij?

Een hele mooie: ‘jongen, stop nou eens met de wijsheid buiten jezelf te zoeken. Jij kunt dit heel goed zelf oplossen, de wijsheid zit al in je’. Alleen als hij dat letterlijk zou zeggen, dan werkt dat lang niet zo krachtig.

Ook de positieve psychologie leert ons dat humor en lachen mensen veerkrachtiger maakt en zelfs ons immuunsysteem versterkt. En de beroemde psychiater Victor Frankl die Auschwitz overleefde schreef dat hij en zijn medegevangenen de moed erin hielden door ‘caberet-avondjes’ te organiseren in het kamp.

Er valt dus veel te zeggen voor het gebruik van humor, óók of misschien wel juist onder moeilijke omstandigheden. Als coach kun je ook geweldig gebruik maken van ‘liefdevol plagende humor’. In de methode provocatief coachen is dit bijvoorbeeld tot een ware kunst verheven. Maar ook als je met andere methoden coacht kun je daar best wat humor aan toevoegen. Hier volgen 10 tips om dat effectief te doen:

  1. Neem jezelf niet al te serieus!

Sommige coaches nemen zichzelf of de methodes waarmee ze werken erg serieus. Helaas ben je dan ook erg kwetsbaar. Wat als de coachee jou of je methode niet leuk vindt? Hoe meer ik zelf leer, hoe meer ik inzie dat ik maar een heel klein radertje in het geheel ben en hoe vrijer ik wordt… heerlijk is dat!

  1. Ontwikkel een goede werkrelatie

Hoe beter je werkrelatie is, hoe meer je kunt maken. Een goede werkrelatie als basis helpt, omdat de coachee dan weet dat je aan zijn of haar kant staat. Het gekke is dat het ook andersom werkt: een goede werkrelatie ontstaat soms juist door te spelen of gek te doen, zoals in het volgende voorbeeld:

  1. Doe eens gek!

Iemand begeleidde eens (in een gedwongen kader) een jongeman die weigerde zijn petje af te zetten. Daarop ging de coach op de grond liggen en zei: ‘Zo, nu kan ik in ieder geval je ogen zien’. De jongeman schoot in de lach en zei: ‘Jij bent echt gestoord!’ Maar het ijs was gebroken en daarna ontwikkelde zich een prima werkrelatie!

  1. Wees soms gruwelijk oprecht

Is jou al eens opgevallen dat comedians soms simpelweg de waarheid vertellen? Een waarheid die nog niet is uitgesproken? Omdat het onderwerp een taboe is? Of omdat we er simpelweg niet bij stilstaan? Zo betoogde Theo Maassen eens: “Wist je dat het meest succesvolle restaurant ter Wereld psychologen inhuurt om te zorgen dat de ‘gasten’ zo snel mogelijk het restaurant weer verlaten om plaats te maken voor nieuwe? Als coach kun je soms ook heel oprecht zijn. Misschien zeg jij wel iets wat niemand anders zegt…

  1. Kom vanuit compassie

Natuurlijk stel je altijd het welzijn van de coachee voorop. Je gunt die ander een fijner, gezonder, rijker leven. Je wil het lijden wil verlichten en misschien wil je zelfs iemand uitdagen om te floreren. De ander zal dat voelen. Het is ook compassievol als je aankondigt wat je gaat doen: ‘ik houd ervan om mijn cliënten een beetje te plagen, met als doel om ze sterker te maken… Kun je dat hebben?’

  1. Durf voor jezelf op te komen!

Tsja en soms plagen cliënten jou! Zo was er eens een beginnende coach in Engeland die van haar moeder een leuk jasje had gekregen. Op zekere dag coachte zij een nogal uitdagende dame, die zei: ‘Wat is dat voor raar jasje! Het is te kort om je billen te bedekken en te dun om je warm te houden!’

Eerst reageerde de coach vriendelijk: ‘Oh, dit jasje… het was een geschenk van mijn moeder’. Toen de coachee echter maar door bleef zeuren over haar jasje werd ze het zat en riep uit: Oh, Fuck off!’ Ze schrok van zichzelf, maar de coachee schoot in de lach en zei: ‘Nu weet ik dat ik je kan vertrouwen en de dingen kan vertellen die ik heb meegemaakt…’

  1. Ridiculiseer niet de persoon, maar diens gedrag

Dit is een belangrijk onderscheid! Als je als coach humor inzet dan doe je dat vanuit onvoorwaardelijke acceptatie van je cliënt als mens. Zijn of haar wonderlijke gedrag daarentegen… daar mag je best grapjes over maken. Ooit coachte ik een homoseksuele man die graag een vriendje wilde, maar die eigenlijk niet bereid was om daar een beetje moeite voor te doen. Verder zag hij er goed uit, had een goede baan, was intelligent, kortom: best een leuke vent!

Al in het eerste gesprek zei ik tegen hem: ‘jij bent gewoon het best bewaarde geheim van de homo-scene! Ze moeten jou echt komen zoeken! En jij verstopt je niet in dark-rooms, maar gewoon in je design-appartement… Briljant! Daar komt niemand op… Dat is nog eens ‘playing hard to get’…  Daarop zei hij: ‘Ja, ja, stop maar… ik weet het: ik moet er op uit als ik iemand wil vinden’ Later zei hij dat dát moment hem het meest aan het denken had gezet…

  1. Geef een absurde oplossing of verklaring!

Soms zijn coachees héél erg op zoek naar een verklaring of oplossing voor hun probleem. Natuurlijk kun je ze die geven, maar elke ervaren coach weet dat dat niet werkt. Je kunt ook een nette variant geven van de vraag: ‘Wat denk je zelf?’ Maar dat is ook een beetje flauw. Als je het eens met humor wil proberen geef dan eens met een ondeugende twinkeling in je ogen een absurde verklaring: ‘Je doet zo emotioneel omdat je diep van binnen weet dat de robots eraan komen… Daarom wil je je menselijke kant benadrukken…’ Of een absurde oplossing: ‘Hoe je meer klanten krijgt in je coach-praktijk? Je zou kunnen overwegen om in je nakie te gaan coachen… Wacht, ik zie een nieuwe website voor me: www.naaktcoachen.nl!!! zullen we meteen even kijken of die nog vrij is?

  1. Help, ik heb geen gevoel voor humor!

Tsja, dan zit er niks anders op dan als humorloze uit de kast te komen en je gebrek volledig te omarmen… Ik heb al even voor je gecheckt en www.serieuscoachen.nl is nog vrij, dus als je snel bent… Nee, alle gekheid op een stokje: ik geloof dat iedereen een eigen gevoel voor humor heeft en dit verder kan ontwikkelen. Op Netflix zag ik zelfs een documentaire over 4 comedians met een autisme-spectrum stoornis… Hier zie je er één in actie:

  1. Kijk regelmatig naar comedy!

Ik ontdekte het bij toeval, maar steeds als ik de avond voor een training naar comedy kijk, dan wordt er tijdens de training meer gelachen. Alsof mijn humor-spier al is opgewarmd… Probeer het ook eens en kijk gedurende een bepaalde periode wat meer naar kleinkunst, comedy en dergelijke en verrase je over het effect!

Vond je deze blog leuk of nuttig? Please share!

Heb je andere leuke tips of ben je het er helemaal niet mee eens? Laat het weten in een comment hieronder!   … (als je durft)